Οι αρχαιες πόλεις των Σφακίων
Ανώπολις, η. Ανώπολη Σφακίων.
Η αρχαία πόλη ήταν χτισμένη κοντά στο σημερινό χωριό Ανώπολις Σφακίων. Είχε επίνειο την Φοινικούσα, στη θέση του σημερινού χωριού, Λουτρό Σφακίων. Την εποχή εκείνη υπήρχαν δύο πόλεις. Η Ανώπολη και η Κάτωπόλη, που ήταν γνωστή με το όνομα Φοίνικας, όπως αναφέρεται και στις Πράξεις των Αποστόλων (27, 10). Η Αρχαία Ανώπολη υπόγραψε τη συνθήκη συμμαχίας των 30 Κρητικών πόλεων με τον Ευμένη Β΄, και σαν ανεξάρτητη και ελεύθερη είχε κόψει δικά της νομίσματα. Σώζονται τμήματα των πελασγικών κυκλώπειων τειχών στη θέση Ρίζα. Η πόλη άκμασε ιδιαίτερα κατά τους ρωμαϊκούς και βυζαντινούς χρόνους, αλλά ο Πάσλεϋ παρατήρησε και όστρακα Ελληνιστικής περιόδου, που σημαίνει πως κατοικούνταν και παλαιότερα. Η ύδρευσή της, γινόταν από δεξαμενές, που σώζονται υπολείμματά τους. Την περίοδο της Ενετοκρατίας υπήρξε κέντρο αντίστασης των Κρητικών στη δυτική Κρήτη, όπως το Λασίθι στην Ανατολική, γι΄αυτό και καταστράφηκε το 1365. Οικοδομήθηκε ξανά την Τουρκοκρατία, και οι κάτοικοί του ασχολήθηκαν με την ναυτιλία.Αραδήν (Ηραδήν). Αράδαινα Σφακίων.
Η Αράδενα βρίσκεται στη δυτική πλευρά του ομώνυμου φαραγγιού, στην επαρχία Σφακίων, πού χωρίζει το οροπέδιο της Αράδενας από το οροπέδιο της Ανώπολης, ανατολικά της Αγίας Ρούμελης και κοντά στον Άγιο Ιωάννη. Ο Στέφ. Βυζάντιος κάνει σύγχυση και συνταυτίζει την Αράδενα με την Ανώπολη. Τα ερείπια της Αρχαίας Αραδήν ή Ηραδήν σώζονται στη θέση Πασσόπετρα, κοντά στο σημερινό χωριό Αράδενα, που διασώζει το όνομα. Ήταν αυτόνομη πόλη αφού αναφέρεται ανάμεσα στις 30 κρητικές πόλεις, που υπόγραψαν τη συνθήκη συμμαχίας με τον Ευμένη Β΄της Περγάμου το 183 π.Χ. Η αρχαία νεκρόπολη είναι στη θέση Ξενοτάφι.Λιμάνι της Αράδαινας ήταν ο Φοίνιξ. Πιστεύεται πώς ιδρύθηκε από Φοίνικες αποίκους και συνδέουν το ονομά της με τη φοινική λέξη Aruad που σημαίνει καταφύγιο, και ομώνυμη πόλη υπήρχε στη Φοινίκη. Η Αράδαινα μέχρι τους τελευταίους αιώνες της Βενετοκρατίας και τον πρώτο της Τουρκοκρατίας ευημερούσε, γιατί οι κάτοικοί της είχαν επιδοθεί στη ναυτιλία και το εμπόριο. Κατά την επανάσταση του Δασκαλογιάννη εναντίον των Τούρκων, καταστράφηκε ολοκληρωτικά. Στην Αράδαινα μπορούμε να πάμε από τη Χώρα Σφακίων, περνώντας πρώτα από την Ανώπολη.
<<Η Αραδήν είναι πόλη της Κρήτης η οποία λέγεται και Ανώπολη, επειδή ήταν σε υψηλό (άνω) μέρος, ο πολίτης από της γενικής της λέξης λεγόταν Αραδήνιος, όπως Αραφήνος Αραφήνιος>> (Στ.Βυζ.)
Τάρρα. Αγία Ρουμέλη Σφακίων.
Τάρρα, η. Πόλη της δυτικής Κρήτης, κοντά στο στόμιο του φαραγγιού της Σαμαριάς, στη θέση του σημερινού οικισμού της Αγίας Ρούμελης, κοντά στη θάλασσα, πανω σε λόφο στην αριστερή (ανατολική) όχθη του χειμάρρου που κατεβαίνει το Φαράγγι της Σαμαριάς. Ιδρύθηκε πιθανότατα στους κλασικούς χρόνους και υπήρξε σημαντικό θρησκευτικό κέντρο. Άκμασε κυρίως κατά την Ελληνορωμαϊκή περίοδο. Εκεί λατρευόταν κυρίως ο Απόλλων Ταρραίος, από το ναό του οποίου προέρχονται πιθανώς τα διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη που βρέθηκαν. Η Τάρρα αναφέρεται από πολλούς αρχαίους συγγραφείς. Αν και μικρή ήταν πόλη ανεξάρτητη, αφου είχε δικά της νομίσματα, που είχαν από το ένα μέρος κεφαλή κρητικού αίγαγρου και βέλος και από το άλλο μέλισσα ενδείξεις για τις απασχολήσεις των κατοίκων της. Η Τάρρα είχε νομισματική σύμβαση με την Έλυρο, την Υρτακίνα και τη Λισό. Τα νομίσματα είναι του 3ου και του 2ου π.Χ. αιώνα, όποτε η Τάρρα ήταν μέλος του κοινού των Κρηταιέων. Είχε ιδρύσει αποικία στον Καύκασο με το ίδιο όνομα. Πιστεύται επίσης ότι ο Τάρρας της Κάτω Ιταλίας ήταν αποικία της. Στα ερείπια ενός από τους ναούς της πόλης (πιστεύεται ότι ήταν του Απόλλωνος) ο Buondelmonti είδε το 1415 μια επιγραφή με ελληινκά γράμματα που έλεγε: αφελού τα πέδιλα, συγκάλυψε την κεφαλήν και είσελθε. Παρόμοια επιγραφή ήταν και στο ναότων Ματάλων. Το έθιμο να εισέρχεται ο πιστός στο ναό ακάλυπτος και ανυπόδητος είναι αρχαιότατο.Ο Απόλλων ύστερα από το φόνο του Πύθωνος, κατέφυγε στην Τάρρα όπου γίνονταν τελετές καθαρτήρίες στον ιερέα Καρμάνορα για εξιλασμό. Εκεί κατά τον Παυσανία (Φωκικά Χ,16,3) ο Απόλλων <<εν τω οίκω Καρμάνορος συνεγένετο τη νύμφη Ακακαλλίδι>>, η οποία έπειτα εγέννησε δίδυμα, τον Φυλακίδη και τον Φίλανδρο, που τους θήλασε μια αίγα και για αυτό οι Ελύριοι αφιέρωσαν στους Δελφούς μια χαλκή αίγα που θήλαζε δύο νήπια. Στην Τάρρα υπήρχαν εργαστήρια υαλουργίας. Από την Τάρρα καταγόταν ο Λούκιλλος που άκμασε τον 2ο π.Χ. αιώνα, και έγραψε σχόλια στα Αργοναυτικά του Ροδίου Απολλωνίου και ο κιθαρωδός Χρυσόθεμις, γιός του Καρμάνορος, που νίκησε στα Πύθια. Η Τάρρα αναφέρεται μεταξύ των πόλεων που υπόγραψαν τη συνθήκη το 170 π.Χ. με τον Ευμενή Β’ της Περγάμου.
Αναφέρεται από τον Πτολεμαίο (Γεωγραφική Υφήγησις ΙΙΙ, 15, 3). <<Νότιας πλευράς περιγραφή. Λίσσος…Τάρρο…Ποικιλασσός>>. Στους Σταδιασμούς της Μεγάλης Θαλάσσης 329: Από Φοίνικος εις Τάρρον στάδιοι ξ’ (60) πόλις μικρά έστιν έχει όρμον…330: από Τάρρον εις Ποικιλάσιον στάδιοι.
Ο Θεόφραστος αναφέρει (Περί Φυτών Ιστορίαι, ΙΙ, 2,2): Κυπάριττος δε παρά μεν τοις άλλοις από σπέρματος, εν Κρήτη δε και από του στελέχους, οίον επί της ορείας εν Τάρρα. Παρά τούτοις γαρ έστιν η κουριζομένη κυπάριττος. Αυτή δε από της τομής βλαστάνει πάντα τρόπον τεμνομένη και από γης και από του μέσου και από του ανωτέρω. Βλαστάνει δε ενιαχού και από των ριζών, σπανίως δε. Πρώτος ο Πάσλευ επεσήμανε τη θέση της.
Στην περιοχή βρέθηκε λίθινη στήλη με έκτυπο διπλό πέλεκυ, που δείχνει την επιβίωσή της προϊστορικής θρησκείας της Κρήτης κατά τους ιστορικούς χρόνους. Βρίσκεται στο Μουσείο Χανίων.
<< Η Τάρρα είναι πόλη της Λυδίας. Υπάρχει και άλλη στην Κρήτη όπου τιμάται ο Ταρραίος Απόλλων. Υπάρχει και άλλη στον Καύκασο η οποία είναι αποικία των Κρητών. Από την Κρητική Τάρρα κατάγεται ο Λούκιος, ο οποίος έγραψε τρία βιβλία περί παροιμιών, άριστα. Το θηλυκό της κατοίκου λέγεται Ταρραία>> (Στ.Βυζ.).
Φοινικούς. Λουτρό Σφακίων
Φοινικούς, ο. Συχνή ονομασία λιμένων, από τους οποίους πιο γνωστοί είναι των Κυθήρων,της Κρήτης, της Μεσσηνίας, της Παμφυλίας, της Σικελίας και της Λιβύης. Η ονομασία αυτή οφείλεται προφανώς στην εγκατάσταση στις περιοχές αυτές Φοινίκων εμπόρων.Ήταν επίνειο της Ανώπολης Σφακίων και για αυτό λεγόταν Κάτω Πόλη. Σώζονται υπόγειοι θόλοι και ερείπια όλων των εποχών, ρωμαϊκά λείψανα, θεμέλια οικοδομών, επιγραφές, τάφοι, τοίχοι αντιστήριξης κλπ. Στο Φοινικούντα υπήρχαν εργαστήρια επεξεργασίας και χρήσης πορφύρας. Τα ερείπια της βυζαντινής πόλης είναι κοντά στον κόλπο του Λουτρού, και φθάνουν μέχρι την τοποθεσία Φοινικιές, που διατηρεί το αρχαίο όνομα. Από τον Κλαύδιο Πτολεμαίο αναφέρεται Φοινικούς λιμήν και Φοίνιξ πόλις. Αναφέρεται επίσης στους Σταδιαμούς της Μεγάλης Θαλάσσης, 328: Από Απολλωνίας εις Φοίνικα στάδιοι ρ’ (100) πόλιν και λιμένα και από Φοίνικος εις Τάρραν στάδιοι ξ’. Την Απολλωνία τοποθετεί η Γκαρντούσι στο χάρτη στην περιοχή του Πλακιά του Αγίου Βασιλείου, Ρεθύμνου.
Ποικιλασός ή Ποικιλάσιον.
Μικρή παραθαλάσσια πόλη στη θέση Βουκιλάσι ή Βουκολιάσι Σφακίων, στο ακρωτήριο Τρυπητή, μεταξύ Σούγιας και Αγια-Ρουμέλης. Η αρχαία πόλη ήταν κοντά στην Τρυπητή Σφακίων. Το Ποικιλάσιον δεν ήταν αυτόνομη πόλη αλλά υπαγόταν στην αρχαία Έλυρο, που ήταν επίνειό της. Στην πόλη βρέθηκε επιγραφή που μαρτυρεί την εκεί ύπαρξη ναού αφιερωμένου στο Σέραπη. Βρέθηκαν επίσης λαξευτοί τάφοι στους βράχους καθώς και λατομεία μαρμάρων. Τα ερείπιά της είναι ασήμαντα. Ήταν πόλη της ελληνικής, αρχαϊκής, κλασικής και ελληνιστικής περιόδου. Την αναφέρει ο Πτολεμαίος (ΙΙΙ, 16, 3) Ποικιλάσιον, στη σειρά 3 πόλεων της νότιας πλευράς της Κρήτης και οι Σταδιασμοί 330, Ποικιλασόν. <<Από Τάρρου εις Ποικιλασόν στάδιοι ξ΄(=60) πόλις εστί και όρμον έχει και ύδωρ>>. Σε κατάλογο των εκατό πόλεων της Κρήτης του κώδικα 918 της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης αναφέρεται η πόλη Pecilasio overo Pescalio.Πηγή : Εκδόσεις Καίρατος
Αρχαίες πόλεις του Νομού Χανίων.
- Αγνείον (Άγιος Σώστης Κισάμου).
- Άκυτος (Θοδωρού).
- Αμφίμάλιον (Γεωργιούπολη Αποκορώνου).
- Ανώπολη (Ανώπολη Σφακίων).
- Απολλωνιάς (Αργουλές Σφακίων).
- Άπτερα (Παλαιόκαστρο Αποκορώνου).
- Αραδήν (Αράδαινα Σφακίων).
- Βιέννος (ανάμεσα Φαλάσαρνας και Κριού Μετώπου).
- Δουλόπολις (πλησίον Σκλαβοπούλας Σελίνου).
- Ελαία (Γραμβούσα Κισάμου).
- Έλυρος (Ροδοβάνι Σελίνου).
- Ιναχώριον (Ιναχώριο Κισάμου).
- Καινώ (Κάινα Αποκορώνου).
- Καλαμύδη (Παλαιόχωρα Σελίνου).
- Κάντανος (Κάντανος Σελίνου).
- Κάτρη (στο λεκανοπέδιο της Κράπης).
- Καύδος (Γαύδος).
- Κεραία (Ρόκκα Κισάμου).
- Κίσαμος (Καλάμι Αποκορώνου).
- Κίσαμος (Καστέλλι Κισάμου).
- Κόριον (Λίμνη Κουρνά).
- Κυδωνία (Χανιά).
- Λισός (Άγιος Κυρκός Σελίνου).
- Μινώα (Μαράθι Κυδωνίας).
- Μυκήναι (στα δυτικά των Χανίων).
- Μωδαίοι (Μόδι Κυδωνίας).
- Πέλκιν (Καστράκι Πελεκάνου Σελίνου).
- Πέργαμος (Κολυμπάρι Κισάμου).
- Ποικιλασός (Βουκιλάσι Σελίνου).
- Πολίχνη (Κυδωνία).
- Πολυρρηνία (Πολυρρηνία Κισάμου).
- Ραμνούς (Στόμιο Κισάμου).
- Συία (Σούγια Σελίνου).
- Τάρρα (Αγία Ρουμέλη Σφακίων).
- Τεγέα (πλησίον της Πολυρρήνιας).
- Υδραμία (Δράμια Αποκορώνου).
- Ύρτακος (Τεμένια Σελίνου).
- Φαλάσαρνα (Ακρωτήριο Κούτρι Κισάμου).
- Φοινικούς (Λουτρό Σφακίων).
http://vivi.pblogs.gr/2009/02/arhaies-poleis-toy-nomoy-haniwn.html
Κατηγορίες:Αρχαιολογία, Ελλάδα, Ιστορία
