Αρχείο

Archive for Τετάρτη, 14, Δεκέμβριος, 2011

Η αλεπού ήταν ο καλύτερος φίλος του προϊστορικού ανθρώπου

Τετάρτη, 14, Δεκέμβριος, 2011 Σχολιάστε

Σκηνή από την ταινία «Η αλεπού και το παιδί«, του Λικ Ζακέ

Την αλεπού φαίνεται πως προτιμούσαν οι πρόγονοί μας για κατοικίδιο ζώο, παρά τον σκύλο, σύμφωνα με νέα ευρήματα Βρετανών επιστημόνων, που υποστηρίζουν ότι το πανέξυπνο ζώο είχε εξημερωθεί χιλιάδες χρόνια πριν τους σκύλους και είχε αγαπηθεί από τους προϊστορικούς ανθρώπους.

Οι ερευνητές του πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, με επικεφαλής τη δρα Λίζα Μάχερ του Κέντρου Ανθρώπινων Εξελικτικών Μελετών Λέβερχαλμ, ανέλυσαν ευρήματα από ένα προϊστορικό χώρο ταφής στην βόρεια Ιορδανία, στην τοποθεσία Ουγιούν-αλ-Χαμάμ, όπου ανακαλύφθηκε μια αλεπού θαμμένη μαζί με έναν άνθρωπο. Η ανακάλυψη γίνεται για πρώτη φορά και η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLoS ONE, σύμφωνα με το BBC.

Ο τάφος έχει ηλικία περίπου 16.500 ετών, δηλαδή είναι κατά 4.000 παλαιότερος από την αρχαιότερη γνωστή κοινή ταφή ανθρώπου με σκύλο, η οποία ανακαλύφθηκε στο Ισραήλ και αφορούσε μια γυναίκα που θάφτηκε με το σκυλάκι της. Είναι χαρακτηριστικό ότι κάποια στιγμή ο τάφος ανοίχτηκε και η σορός του νεκρού μετακινήθηκε σε άλλο τάφο για άγνωστους λόγους, αλλά μαζί μεταφέρθηκε και η αλεπού, μια σαφής ένδειξη, σύμφωνα με τους Βρετανούς επιστήμονες, ότι ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο, όσο ζούσαν, υπήρχε μια συναισθηματική σχέση, που έπρεπε να συνεχιστεί και στην μετά θάνατο ζωή.

Το εύρημα παραπέμπει στην ύπαρξη ενός στενού συναισθηματικού δεσμού ανάμεσα στο ζώο και τον άνθρωπο, ενώ υποθέτουμε ότι ο τελευταίος θα είχε εξημερώσει την αλεπού, η οποία υποχρεώθηκε να συνοδεύσει τον κύριό της στον τάφο, όταν αυτός πέθανε. Πρόκειται για την πρώτη γνωστή ταφή του είδους της και πιθανώς δηλώνει ότι, πολύ πριν οι άνθρωποι αρχίσουν να κυνηγούν αλεπούδες με τη βοήθεια εξημερωμένων σκύλων, οι αλεπούδες είχαν μια θέση στο πλευρό των ανθρώπων.

Πάντως οι ερευνητές εμφανίζονται επιφυλακτικοί κατά πόσο όντως οι αλεπούδες είχαν εξημερωθεί πλήρως, ενώ εκτιμούν ότι η σχέση ανθρώπων-αλεπούδων θα πρέπει να ήταν βραχύχρονη. Με το πέρασμα του χρόνου, οι άνθρωποι στράφηκαν στους σκύλους, που διαπίστωσαν ότι έκαναν καλύτερη παρέα σε σχέση με τις αλεπούδες. Ήταν άλλωστε πιο υπάκουοι.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι οι αλεπούδες μπορούν να τεθούν υπό τον ανθρώπινο έλεγχο, όμως η όλη διαδικασία δεν είναι καθόλου εύκολη, πράγμα που πιθανώς εξηγεί γιατί τελικά οι σκύλοι απέκτησαν τον επίζηλο τίτλο του «καλύτερου φίλου» του ανθρώπου, τον οποίο διατηρούν μέχρι σήμερα.

ΠΗΓΗ: enet.gr

Αρχική

Advertisements

Πώς ένας χρόνος στη φύση κυλάει μέσα σε 2 λεπτά; (video)

Τετάρτη, 14, Δεκέμβριος, 2011 Σχολιάστε

Η φύση είναι μαγική και συχνά κρύβει πολλές εκπλήξεις στους επισκέπτες της. 
Απίστευτες εικόνες από ανθισμένα λιβάδια, χιονισμένα βουνά και γυμνά δέντρα κλείνουν μέσα τους όλα τα μυστικά της δημιουργίας… 
Οι εναλλαγές των τοπίων κατά τη διάρκεια του έτους συνθέτουν φυσικούς «πίνακες ζωγραφικής» που μοιάζουν να δημιουργήθηκαν από τον πιο έμπειρο καλλιτέχνη.
Από τον ψυχρό χειμώνα με τα χιόνια και την άνοιξη με την πρώτη άνθιση μέχρι το καλοκαίρι με την πλήρη ευδοκίμηση και το φθινόπωτο με τα γυμνά φυτά, η φύση εναλλάσσει τις εικόνες της με έναν μοναδικό τρόπο!

Αυτήν τη συνέχιση του χρόνου και την εναλλαγή των εικόνων στη φύση θέλησε να προυσιάσει ο Eric Solheim… Και τα κατάφερε με μεγάλη υπομονή και επιμονή, αφού πέρασε ώρες ολόκληρες παρατηρώντας τη θέα από το σπίτι του. Στη συνέχεια «φυλάκισε» αυτές τις 365 ημέρες μέσα σε ένα βίντεο 2 μόλις λεπτών. Δείτε το καταπληκτικό υλικό στη συνέχεια…

Από το funtastikos.com

Αρχική

Κατηγορίες:Περιβάλλον, video

Ζωγραφίζοντας και με τα δύο χέρια… ταυτόχρονα (video)

Τετάρτη, 14, Δεκέμβριος, 2011 Σχολιάστε

Ένας πολύ ταλαντούχος καλλιτέχνης, ζωγραφίζει με μολύβι τους ηθοποιούς Tim Robins και Morgan Freeman.
Το εντυπωσιακό είναι ότι το κάνει ταυτόχρονα και με τα δύο του χέρια.

Από το funtastikos.com

Αρχική

Κατηγορίες:Περίεργα, Τέχνη, video

Το θαύμα του 4θέσιου δημοτικού στον Φουρφουρά Ρεθύμνου

Τετάρτη, 14, Δεκέμβριος, 2011 Σχολιάστε

Πως ένα δάσκαλος που μετατίθεται σε ένα χωριό του Ρεθύμνου, καταφέρνει να μεταμορφώσει ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο σε σχολείο του μέλλοντος. 


Διαβάστε την υπέροχη ιστορία του Άγγελου Πατσιά.

«Υπάρχει πάντα στην παιδική μας ηλικία μια στιγμή που ανοίγει μια πόρτα και μπαίνει το μέλλον.»

Graham Green, Βρετανός συγγραφέας


«Όποιος μεγάλωσε στη φυλακή, τη φυλακή θυμάται. Όποιος μεγάλωσε στο παλάτι, το παλάτι θυμάται.

Ινδική παροιμία

Σε κάθε σχολείο ανάμεσα στους δέκα-είκοσι δασκάλους υπάρχει και ένας που ξεχωρίζει. Ένας δάσκαλος που τον θυμόμαστε για χρόνια μετά, μέχρι τα γεράματα μας, με αγάπη και αληθινή συγκίνηση. Ένας δάσκαλος που κατάφερε να τρυπώσει στο άβατο της παιδικής μας ψυχής και έφερε ένα εντελώς νέο φως. Και χάρη σ’ αυτό το «Δεύτε λάβετε φως» – φως μικρού κεριού ή ολόλαμπρου ήλιου δεν έχει σημασία – μέσα στην κυνικότητα και στην αδιάφορη καθημερινότητα του ενήλικα, που μοιραία όλοι μεταμορφωθήκαμε, διασώζεται και αχνοφέγγει ακόμα ό,τι καλό διαθέτουμε εντός μας.

Σε ένα μικρό χωριό του ορεινού Ρεθύμνου, τον Φουρφουρά, οι γιοί και οι κόρες των 560 μόλις κατοίκων του δέχτηκαν την ευεργεσία μιας αναπάντεχης τύχης. Χωρίς να το ξέρει, κάποιος βαριεστημένος δημόσιος υπάλληλος του υπουργείου Παιδείας σφράγισε πριν από λίγα χρόνια τον διορισμό στο χωρίο τους ενός τέτοιου ξεχωριστού δασκάλου, του Άγγελου Πατσιά.

Ο νεαρός δάσκαλος δεν είδε αυτόν τον διορισμό του στην άκρη του πουθενά σαν μια καταναγκαστική προσγείωση, σαν δυσάρεστο πάρεργο εν όψει μιας ευνοϊκότερης μετάθεσης ή σαν μια ευκαιρία για ατελείωτη ραστώνη.

Αντιθέτως! Διέθεσε και διαθέτει μέχρι σήμερα ό,τι φωτεινότερο κρύβει η ψυχή του. Μακριά από κάθε λογική κέρδους – βλέπε αντιπαροχή υπό την μορφή μισθού, προσωπικής προβολής και ό,τι παρόμοιο σκεφθεί ο κακοπροαίρετος νους μας – άνοιξε στους ολιγάριθμους μαθητές του την αυλαία ενός εντελώς καινούργιου κόσμου, χαρίζοντας τους την σπάνια ευκαιρία να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι.

Στην άκρη το «εβδομαδιαίο πρόγραμμα»

Και τι δεν έκανε ο ευφάνταστος αυτός δάσκαλος! Και πρώτα από όλα έγκαιρα πήρε την ορθή και γενναία απόφαση να αποδράσει από τα ασφυκτικά όρια του γραφειοκρατικού «Εβδομαδιαίου Προγράμματος» που ορίζει το Υπουργείο Παιδείας. Στο δικό του σχολείο αποφάσισε πως κράτος και εξουσία θα είχαν οι ανάγκες και οι νόμοι της παιδικής ηλικίας και όχι το στενάχωρο πλαίσιο του νομοθέτη. Έβαλε τα τυχερά Φουρφουργιανάκια στις φτερούγες του και ξεκίνησαν όλοι μαζί την πτήση τους προς τον ευαίσθητο ουρανό της Φαντασίας – ή προς τον φανταστικό ουρανό της Ευαισθησίας, αν προτιμάτε.

Μέσα στα λίγα χρόνια που ο Άγγελος Πατσιάς είναι δάσκαλος στο 4θέσιο Δημοτικό σχολείο Φουρφουρά πραγματοποίησε ένα μικρό θαύμα.

Δεν στάθηκε στις ανεπάρκειες της ελληνικού κράτους, αγνόησε τις αβελτηρίες της δημόσιας παιδείας, υπερπήδησε κάθε βολική δικαιολογία προκειμένου να αρκεστεί στο νόμο της ήσσονος προσπάθειας. Οργάνωσε το παλιό σχολείο του χωριού, μεταμορφώνοντας το από ένα εγκαταλειμμένο οίκημα σε σχολείο του 21ου αιώνα. «Σχολείο της φύσης και των χρωμάτων» το ονόμασε και βάλθηκε να το φτιάξει.

Ζωγράφισε φωτεινούς και έγχρωμους τους τοίχους, πλούτισε την βιβλιοθήκη του, έφερε υπολογιστές. Μα πάνω από όλα αποφάσισε να μάθει στα παιδιά αληθινά «γράμματα», παναπεί να ξυπνήσει εντός τους τον αχόρταγο προσανατολισμό προς το Καλό και το Ωραίο.

Γι’ αυτό και βάλθηκε να μάθει τα παιδιά να τραγουδούν, να νοιώθουν την ποίηση, να παίζουν θέατρο, να χορεύουν – μέχρι και «μάχη χορευτικών συγκροτημάτων» διοργάνωσε ο αθεόφοβος! Οργάνωσε τους μικρούς του μαθητές για καλλιεργούν μποστάνια και να φτιάξουν το δικό τους κοτέτσι. Κατόπιν τους έμαθε να πουλάνε την παραγωγή τους – αυγά, καρπούζια και λαχανικά – προκειμένου να εξασφαλίσουν χρήματα για τα έξοδα του σχολείου. Κανονικό πρότυπο αυτοδιαχείρισης δηλαδή.

Διαβάζω στο Διαδίκτυο την άποψη του για την εκπαίδευση.

«Η εκπαίδευση», λέει ο Άγγελος Πατσιάς, «κρύβεται στα απλά πράγματα. Εγώ αυτό που έκανα είναι να πειραματίζομαι». Και συνεχίζει: «Δεν θέλει φόβο στον πειραματισμό και μάλλον αυτό είναι το πιο σημαντικό. Πάντα όμως να έχουμε ως γνώμονα ότι τα παιδιά δεν θα ζημιωθούν από τους πειραματισμούς. Λάθη θα γίνουν, τα παιδιά δείχνουν κατανόηση. Ο δάσκαλος δεν είναι θεός. Είναι κάτι το οποίο κινείται ανάμεσά τους πολλές ώρες την ημέρα και ο ένας μαθαίνει από τον άλλο».

Τέλος, μεταξύ των πολλών άλλων, o Άγγελος Πατσιάς δημιούργησε, κλέβοντας ώρα από τον «εξωσχολικό» του χρόνο, μια διαδικτυακή εκπαιδευτική τηλεόραση για τα παιδιά. Την Φουρφουρά Web TV!

http://www.dailymotion.com/embed/video/xmy9yz

Η Φουρφουρά Web TV δεν είναι απλά μια ακόμη διαδικτυακή τηλεόραση ανάμεσα στις χιλιάδες που μπορεί να βρει κανείς σήμερα στο Ίντερνετ. Είναι κάτι πολύ περισσότερο: αποτελεί έναν δίαυλο επαφής και επικοινωνίας των παιδιών με την υπόλοιπη Κρήτη, με την Ελλάδα και – γιατί όχι; – με όλο τον κόσμο. Μέσα από αυτήν τα παιδιά αυτοσχεδιάζουν, δημιουργούν, αλλά επίσης λύνουν τις απορίες τους, μαθαίνουν εξ αποστάσεως… Πάνω από όλα τα παιδιά το διασκεδάζουν. Αρκεί να επισκεφτεί κανείς τον σχετικό διαδικτυακό τόπο – site επί το … ελληνικότερον – για να διαπιστώσει, ότι όσα γράφω είναι αλήθεια μέχρι κεραίας.

Ας είμαστε ειλικρινείς. Ο κόσμος μας λειτουργεί με γνώμονα την ανισότηταµ στα όνειρα και τις προοπτικές των ανθρώπων καμιά δημοκρατία και δικαιοσύνη δεν λειτουργεί. Έχεις αναρωτηθεί, άραγε αναγνώστη μου, τι είδους ισονομία ορίζει ο Θεός, η Τύχη, το Κισμέτ, η φυσική επιλογή, το Κάρμα – ή έστω ό,τι πιστεύει ο καθένας – ανάμεσα στο παιδάκι που γεννιέται σε μια εύπορη αστική οικογένεια στα προάστια της Αθήνας και στα παιδιά ενός μεροκαματιάρη αγρότη ή κτηνοτρόφου σε κάποιο απομονωμένο χωρίο των συνόρων;

Τα παιδιά του Φουρφουρά γεννήθηκαν με τα σύνορα τους κατ’ αρχήν κλειστά στην αποδημία των ονείρων και της ίσης ευκαιρίας. Αναλογιστείτε τα δεδομένα και προβλέψτε τις δυνατότητες: ένα ορεινό χωριό 500 ανθρώπων που στην πλειονότητα είναι υπερήλικες χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, λασπόδρομοι, το Ρέθυμνο χιλιόμετρα μακριά και στη γλώσσα του χωρίου πολλές λέξεις, όπως «κινηματογράφος», «θέατρο», «συναυλία», «λεωφόρος» κ.ά., χωρίς αντίκρισμα. Τα παιδιά του Φουρφουρά έπρεπε να τρέξουν, αμέσως αφότου γεννήθηκαν, αν ήθελαν να «προλάβουν» τους συνομηλίκους τους των πόλεων. Βλέπεις οι τελευταίοι είχαν όλον τον χρόνο, πρώτα να μπουσουλήσουν, μετά να σηκωθούν στα δυο τους πόδια και να μάθουν με την ησυχία τους να περπατούν. Κι όμως η παρουσία ενός μόνου ανθρώπου, του δάσκαλου Άγγελου Πατσιά, έφτασε να ανατρέψει την προδιαγεγραμμένη μοίρα των παιδιών, κατάφερε να ανοίξει ρωγμές στην απομόνωση τους και να εγγράψει οριστικά στην καρδιά τους στέρεες παρακαταθήκες για το μέλλον. Με άλλα λόγια, ο εμπνευσμένος δάσκαλος μπόρεσε να ακυρώσει τα βαρίδια της καταγωγής και να αποκαταστήσει μια κάποια πιο δίκαια κανοναρχία στην πτήση της ζωής τους.

Μα γιατί τα γράφω όλα αυτά; Δεν ξέρω και εγώ στ’ αλήθεια, αναγνώστη μου. Ίσως να ματαιοπονώ γράφοντας τούτες τις σκέψεις, για να διεκδικήσω φρούδες απαντήσεις σε μάταιες απορίες. Φερ’ ειπείν σε τούτα τα χρόνια της δημόσιας ρητορείας και της ιδιωτικής ιστορίας, όπου όλα τριγύρω είναι «ωραία κιόλας ερείπια»*, τι μπορούμε να λογαριάσουμε για Πράξη; Κι ακόμη: ποια Πράξη, μέσα σε τούτο το ετοιμόρροπο σκηνικό μες στο οποίο περιφέρουμε κομπάρσο τη ζωή μας, μπορεί να σταθεί όρθια σαν αλεξικέραυνο;

Ζούμε στα χρόνια, που το τιποτένιο κάνει μεγάλο σαματά. «Πάμε ΠΟΥΘΕΝΑ, να δούμε ΚΑΝΕΝΑΝ για να πούμε ΤΙΠΟΤΑ», είναι το σλόγκαν της νέας εποχής. Η βιαστική πλειοψηφία, που ξεχαρμανιάζει μπροστά στους ήρωες της lifestyle υποκατάστατης πραγματικότητας, έχει τυφλά και κωφά τα αισθητήρια της για τέτοιες λογής Πράξεις, όπως τούτο το ευαίσθητο δασκαλίκι του νεαρού Άγγελου. Μοιάζει για αυτούς αποκοτιά, γραφικότητα, καπρίτσιο ή τέλος πάντων μια ασήμαντη και δυσδιάκριτη ψηφίδα στο οπτικό τους πεδίο. Στο βάθος ίσως και να την αγνοούν, επειδή γίνονται ενοχλητικοί όσοι επιμένουν ακόμα να θυμίζουν πως είμαστε φτιαγμένοι για να γίνουμε Άνθρωποι …

Εκπληκτικέ Άγγελε Πατσιά, αν μπορούσε η φωνή μου να φτάσει μεμιάς από εδώ τον παγωμένο βορρά της Ελλάδας μέχρι τον Φουρφουρά της ορεινής Ρεθυμνίας, θα ήθελα να σου φωνάξω αληθινέ μου Δάσκαλε, για ό,τι κάνεις, τα λόγια του Ποιητή:

«Κι όρθια η Πράξη σαν αλεξικέραυνο».**

Υ.Γ1. Λίγους μήνες πριν πεθάνει ρώτησαν σε μια τηλεοπτική συνέντευξη τον Γιώργο Ζαμπέτα τι θυμάται από την ζωή του. Ο θυμόσοφος μάγκας, ρούφηξε το τσιγάρο του, ζύγισε το ζάρι της μνήμης και απάντησε στον έκπληκτο δημοσιογράφο: «Εξόν από την μάνα και τα παιδιά μας, τι νομίζεις ότι θα θυμόμαστε ρε; Κανά καλό δάσκαλο, την πρώτη γκομενίτσα και κανένα μερακλίδικο τραγούδι…».

Υ.Γ2. Ότι σταδιακά μεταλλασσόμαστε από οργανωμένη κοινωνία ανθρώπων σε ένα σαθρό, αλλοπρόσαλλο, ετοιμόρροπο και χωρίς ευδιάκριτο αξιακό σύστημα συνονθύλευμα τυχαίων συνοδοιπόρων, φαίνεται και από την αντιμετώπιση που επιφυλάσσει η πλειοψηφία στους δασκάλους. «Τεμπέληδες που κάθονται τρεις μήνες το χρόνο», «δασκαλάκοι», «μίζεροι» και άλλα τέτοια παρόμοια συνηθίζουν για τους δασκάλους αρκετοί. Κάποιοι μάλιστα προχωρούν ακόμη παραπέρα: αποκαθηλώνουν τον δάσκαλο στα μάτια του μικρού παιδιού τους με την παραμικρή ευκαιρία. Διόλου δεν αντιλαμβάνονται το κακό που κάνουν στην αθώα παιδική ψυχή των σπλάγχνων τους (υπέρ των οποίων a propo ισχυρίζονται πως κόπτονται και πασχίζουν). Μιας και στο παιδί πρώτα οικοδομείς το εναλλακτικό και ύστερα γκρεμίζεις το υπάρχον. Τακτική μπουλντόζας και αντιπαροχής δεν χωράει στη ψυχή των παιδιών μας! Ψιλά γράμματα θα μου πεις αναγνώστη μου. Όμως, στις λεπτομέρειες παίζεται το παιχνίδι της ζωής…

Το πρώτο ολισθηρό βήμα για την αμορφωσιά και την απανθρωπιά της κοινωνίας – και ό,τι αυτές συνεπάγονται – είναι η αντιφατική στάση που τηρούμε έναντι των δασκάλων – και κατ’ επέκταση της Παιδείας. Από τη μια, τους εμπιστευόμαστε ό,τι πιο πολύτιμο, εύθραυστο και σπάνιο αξιωθήκαμε ποτέ να αποκτήσουμε: τη ψυχή των παιδιών μας. Επιπλέον, με κάθε ευκαιρία αναγνωρίζουμε τη σπουδαιότητα του λειτουργήματος τους. Από την άλλη, παραμένουμε πεισματικά και εξαρχής προκατειλημμένοι και απαξιωτικοί μαζί τους. Σκεφθείτε μοναχά πόσες φορές έχετε ακούσει ή και ξεστομίσει την ατάκα «τι ξέρει τώρα ο δασκαλάκος;». Επιτρέψτε μου να πω – όχι ότι χρειάζονται αυτόκλητους υπερασπιστές οι δάσκαλοι – πως ενίοτε ξέρει πολλά περισσότερα από πολλούς τριγύρω μας που τους έχει αποχαυνώσει η lifestyle παρέλαση της τηλεόρασης.

Είναι σίγουρο πως δεν αξίζουν όλοι οι «δάσκαλοι» να λέγονται δάσκαλοι, όπως δεν αξίζει λ.χ. να λέγονται γιατροί όλοι οι «γιατροί», δικαστές όλοι οι «δικαστές» και εν τέλει όλοι οι «άνθρωποι» άνθρωποι. Χωρίς αμφιβολία στην εκπαιδευτική κοινότητα λαθροβιώνουν αρκετοί που δεν έχουν αντιληφθεί στο ελάχιστο πόσο σπουδαίος είναι ο ρόλος τους και ποια επίδραση μπορεί να έχει διαχρονικά η παρουσία τους στους ανθρώπους, την αγωγή των οποίων τους εμπιστεύονται οι γονείς και η κοινωνία. Ωστόσο, αναπόφευκτα παιδεία και σχολείο δεν έχουν νόημα χωρίς τον δάσκαλο, όπως δεν νοείται δικαιοσύνη και δικαστήριο χωρίς τον δικαστή ή υγεία και νοσοκομείο χωρίς τον γιατρό.

Μόνο αν η κοινωνία και οι εκάστοτε Εξουσίες αναγνωρίσουν με ολοφάνερο και ανυπόκριτο τρόπο την αξία του δασκάλου, υπάρχει ελπίδα η εκπαιδευτική κοινότητα να βρει το θάρρος και την αποφασιστικότητα να ξεφορτωθεί από τέτοιους λογής λαθρεπιβάτες. Εν τέλει χρειάζονται και κάποια υπομόχλιο συμπαράσταση οι δάσκαλοι για να εννοήσουν, να προστατέψουν και να αναδείξουν το κύρος της ευθύνης να είσαι δάσκαλος.

Οι δάσκαλοι – και ιδίως οι νέοι δάσκαλοι, τα είκοσι οχτώ χρονών αγόρια και κορίτσια που βλέπω περιτριγυρισμένα από τα πολύβουα μελίσσια των παιδίων στις αυλές των δημοτικών σχολείων – πρέπει να πάψουν να ακροβατούν στο τεντωμένο σκοινί μιας τέτοιας αντίφασης: από τη μια λειτουργοί, από την άλλη απαξιωμένοι από την κοινωνία και νεόπτωχοι με 900 ευρώ μισθό από το Κράτος. Γιατί αν «όλα έχουν παιχτεί, προτού γίνουμε δώδεκα χρονών», όπως σοφά διαισθάνθηκε ο Γάλλος ποιητής Charles Péguy, τότε ο δάσκαλος είναι κάτι περισσότερο από αυτό για το οποίο τον προορίζει η προκρούστεια γραφειοκρατική αντίληψη του Υπουργείου Παιδείας. Είναι τυχαίο που ο Πλάτωνας στην Ιδανική Πολιτεία του ιεράρχησε πρώτο τον Δάσκαλο στην κορυφή της κοινωνίας;

Υ.Γ3. Θερμή παράκληση να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Φουρφούρα Web TV (http://fourfourastv.blogspot.com). Προσπαθήστε να στείλετε με κάθε τρόπο (e-mail στη διεύθυνση του angelpats@gmail.com, συγχαρητήρια επιστολή στο σχολείο του χωριού κλπ) σ’ αυτόν τον άνθρωπο ένα μήνυμα συμπαράστασης, ένα μικρό μπράβο, μια ευχή. Το αξίζει! Ο ίδιος – σεμνός καθώς φαίνεται – δεν επιδίωξε ποτέ του την προβολή. Ωστόσο, την αξίζει όσο κανείς άλλος! Ιδίως αυτές τις στιγμές όπου η κατήφεια και η απαισιοδοξία που γέννησε η οικονομική κρίση σκιάζουν το μικρό του άστρο στον ουρανό μας.

To κείμενο είναι του καρδιολόγου Νικήτα Κακκαβά και δημοσιεύτηκε στο blog Σχολιαστής

*Οδυσσέας Ελύτης από το «Άξιον Εστί»
**Μανόλης Αναγνωστάκης από το ποίημα «Όταν αποχαιρέτησα».



Αρχική

Κατηγορίες:Ελλάδα

200 νέα είδη φυτών και ζώων

Τετάρτη, 14, Δεκέμβριος, 2011 Σχολιάστε

Cnemaspis psychedelicaΗ «ψυχεδελική»  σαύρα
λόγω των χρωμάτων της
Θησαυρός νέων ειδών
Διακόσια και πλέον είδη εντοπίστηκαν το 2010 στον ποταμό Μεκόνγκ, όπως καταγράφουν στη νέα έκθεση του WWF, οι συντάκτες της οργάνωσης.
Παράλληλα προειδοποιούν ότι η βιοποικιλότητα της ευρύτερης περιοχής είναι τόσο ευάλωτη που πολλά άλλα είδη είναι πιθανό να αφανιστούν πριν ανακαλυφθούν.
Ανάμεσα στα ζώα που περιγράφονται στην έκθεση «Aγριος Μεκόνγκ» είναι μια μικρή σαύρα με έντονα πορτοκαλί άκρα, κίτρινο λαιμό και μπλε – κίτρινο κορμό, η οποία ανακαλύφθηκε σε νησί του νοτίου Βιετνάμ. Αίσθηση προκαλεί και ένας ασπρόμαυρος πίθηκος από τη Βιρμανία που ανεπίσημα βαπτίστηκε Έλβις λόγω της χαρακτηριστικής του «χαίτης».

Η λίστα περιλαμβάνει κυρίως φυτά, αλλά και 28 ερπετά, επτά αμφίβια και μόλις ένα πτηνό. Τους ερευνητές εντυπωσίασε και μία θηλυκή σαύρα, η οποία αναπαράγεται κλωνοποιώντας τον εαυτό της, χωρίς να χρειάζεται να ζευγαρώσει με αρσενικό.

Η Leiolepis ngovantri αναπαράγεται μέσω κλωνοποίησης

Το WWF προειδοποίησε ότι παρά τον εντυπωσιακό αριθμό και την ποικιλία των ζώων που εντοπίστηκαν πέρυσι και περιγράφονται στην έκθεση, η περιοχή – που περιλαμβάνει την Ταϊλάνδη, την Καμπότζη, τη Βιρμανία, το Βιετνάμ, το Λάος και την επαρχία Γιουνάν της νοτιοδυτικής Κίνας- βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «κρίση αφανισμού».

Ο πίθηκος Rhinopithecus strykeri, με κόμμωση που παραπέμπει στον Ελβις Πρίσλει.



«Εάν αυτές οι χώρες δεν αρχίσουν να βλέπουν τη βιολογική ποικιλότητα ως κάτι που πρέπει να εκτιμάται και να προστατεύτεται, κινδυνεύουμε να χάσουμε άγριες περιοχές και άγρια είδη με εξαιρετικά ταχείς ρυθμούς» επισημαίνει η εκπρόσωπος της οργάνωσης Σάρα Μπλέιντεν.

«Οι κυβερνήσεις του Μεκόνγκ θα πρέπει να πάψουν να σκέπτονται την προστασία της βιοποικιλότητας ως δαπάνη και να την αναγνωρίσουν ως επένδυση προκειμένου να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη σταθερότητά της», γράφει σε επιστολή του ο αρμόδιος διευθυντής της οργάνωσης Στιούαρτ Τσάπμαν.

Παρά τους περιορισμούς, το εμπόριο άγριων ζώων παραμένει μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τα είδη του Μεκόνγκ, ορισμένα από τα οποία θεωρούνται ιδιαίτερα πολύτιμα καθώς μέλη τους χρησιμοποιούνται ως συστατικά φαρμάκων.


New discoveries in the Greater Mekong from WWF on Vimeo.

Κατεβάστε τη λίστα με τα νέα είδη εδώ (pdf)

Αρχική

Κατηγορίες:Περιβάλλον, video

Ο κόσμος των συντηρητικών

Τετάρτη, 14, Δεκέμβριος, 2011 Σχολιάστε

Ακούμε συνέχεια να γίνεται λόγος για τα «Ε», τα πρόσθετα αυτά των τροφίμων που έχουν δημιουργηθεί προκειμένου να τα διατηρήσουν πιο μυρωδάτα, πιο εμφανίσιμα, πιο φρέσκα για περισσότερο καιρό. Πόσο όμως «αθώα» είναι τα Ε για την καθημερινή μας διατροφή;

Μια παλιά ιστορία

Τα πρόσθετα δεν είναι καινούργια μόδα. Χρησιμοποιούνται από την εποχή που ο άνθρωπος άρχισε να παρασκευάζει πιο σύνθετες τροφές, αλλά και από τότε που, για λόγους επιβίωσης, έπρεπε να συντηρεί τα τρόφιμα που είχε στη διάθεσή του. Το αλάτι, οι σπόροι μουστάρδας και πιπεριού είναι μερικά παραδείγματα προσθέτων (δηλαδή ουσιών που κανονικά δεν ανήκουν στο ίδιο το τρόφιμο) τα οποία έχουν συμβάλει στη διατήρηση πολύτιμων αποθεμάτων τροφής από αρχαιοτάτων χρόνων. Σε αυτά μπορούμε να προσθέσουμε τον ασβέστη για τα γλυκά του κουταλιού, το σταχτόνερο, την κιμωλία και άλλα «μυστικά» της κουζίνας.

Η χρήση των προσθέτων σήμερα

Έχει περάσει από την κουζίνα της γιαγιάς και το εργαστήρι του ζαχαροπλάστη στη βιομηχανία τροφίμων. Η σύγχρονη λίστα των προσθέτων δεν περιλαμβάνει μόνο τη σόδα, τη μαγιά, το ξινό ή τη βανίλια, αλλά και πλήθος χημικών ουσιών με δυσπρόφερτα ονόματα. Με δεδομένο ότι παραδοσιακά τα πρόσθετα περιβάλλονταν από μυστικοπάθεια -κανείς δεν ήθελε να αποκαλύψει το κρυφό συστατικό μιας πετυχημένης συνταγής-, σήμερα που η χρήση τους έχει περάσει στον κόσμο της χημείας, το κλίμα δυσπιστίας απέναντί τους παραμένει και ενισχύεται από το φόβο για την πιθανή τοξική τους δράση.
Η αλήθεια είναι ότι στην Ευρώπη μια ουσία επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί ως πρόσθετο μόνο εάν έχει αποδειχθεί ότι είναι ακίνδυνη για την υγεία και εφόσον εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ασφάλειας Τροφίμων. Οι διαδικασίες ελέγχου περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τοξικολογικές δοκιμές, λεπτομερή στοιχεία για την παρατεταμένη χρήση της, την αλληλεπίδρασή της με άλλες ουσίες, την πιθανή δυσανεξία του ανθρώπινου οργανισμού σε αυτήν, καθώς και το όριο της αποδεκτής ημερήσιας δόσης της.

Στον κόσμο των Ε

Λίστα από τον Στέλιο Κουτζά, ιατρό βιοπαθολόγο στο ΙΣΟΠΟΛΙΤΕΙΑ
  • Χρωστικές

Τα τρόφιμα κατά τη βιομηχανική τους επεξεργασία χάνουν το αρχικό τους χρώμα. Οι φυσικές και συνθετικές χρωστικές ουσίες τα κάνουν και πάλι ελκυστικά. Από τις σημαντικότερες χρωστικές είναι το καραμελόχρωμα (Ε150), που περιέχεται κυρίως σε αναψυκτικά και γλυκά, η ταρτραζίνη (Ε102), που δίνει το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα σε αναψυκτικά, γλυκά και ζελέ, καθώς και το β-καροτένιο (Ε160), που περιέχεται κυρίως σε λίπη, έλαια, κατεργασμένο μαλακό τυρί και αναψυκτικά.

  • Συντηρητικά

Είναι ουσίες που παρεμποδίζουν την αλλοίωση των τροφίμων, αυξάνουν το χρόνο ζωής τους και έχουν αντιμικροβιακή δράση. Θεωρούνται από τα πιο «απαραίτητα» πρόσθετα, αλλά είναι και από τα πιο ισχυρά (τοξικά), γι’ αυτό και η νομοθεσία ορίζει αυστηρά σε ποια τρόφιμα και σε ποιες ποσότητες μπορούν να προστίθενται. Συντηρητικά όπως το σορβικό οξύ (Ε200) περιέχονται σε αναψυκτικά, οινοπνευματώδη, τυποποιημένα γλυκά και μαρμελάδες, ενώ τα ντρέσινγκ και το κέτσαπ συνήθως έχουν βενζοϊκό οξύ (Ε210).

  • Αντιοξειδωτικά

Δρουν όπως τα συντηρητικά και παρεμποδίζουν την οξείδωση (καταστροφή) των τροφίμων. Χρησιμοποιούνται σε λιπαρά τρόφιμα για να μην ταγκίσουν (οξειδωθούν) ή προκειμένου να προστατεύουν τα ωφέλιμα ω-3 λιπαρά οξέα που αυτά περιέχουν. Από τα συχνότερα χρησιμοποιούμενα αντιοξειδωτικά είναι το ασκορβικό οξύ (Ε300). Πρόκειται για τη γνωστή μας βιταμίνη C, που χρησιμοποιείται σε χυμούς για την ενίσχυση της διατροφικής τους αξίας, στο αλεύρι (ως βελτιωτικό), καθώς και στο κρέας (βοηθά στη διατήρηση του χρώματός του).

  • Γλυκαντικά

Είναι ουσίες (π.χ. ασπαρτάμη, ζαχαρίνη, σορβιτόλη, μαννιτόλη) που αντικαθιστούν πλήρως ή μερικώς τη ζάχαρη σε τρόφιμα με λίγες θερμίδες, σε εκείνα που απευθύνονται σε όσους έχουν ειδικές διατροφικές ανάγκες (π.χ. σε διαβητικούς), καθώς και σε τσίχλες «χωρίς ζάχαρη». Τα γλυκαντικά μπορούν να δώσουν το ίδιο αίσθημα γλυκιάς γεύσης με πολύ λιγότερη ποσότητα σε σύγκριση με τη ζάχαρη και χωρίς να προκαλούν τερηδόνα.

  • Γαλακτωματοποιητές

Μαζί με τους σταθεροποιητές και τα πηκτωματογόνα χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα όπως οι κρεμώδεις γαρνιτούρες και οι σάλτσες για τη διατήρηση της υφής τους. Από τα πιο γνωστά είναι η λεκιθίνη (Ε322) και το κιτρικό νάτριο (Ε331).

  • Υπόλοιπα πρόσθετα

Σε αυτά ανήκουν πρόσθετα όπως τα αντιαφριστικά, τα βελτιωτικά αλεύρων, τα ενισχυτικά γεύσης, οι ρυθμιστές οξύτητας, τα διογκωτικά, τα υλικά για γλασάρισμα κ.ά. Χρησιμοποιούνται για διάφορους λόγους, π.χ. για να ενισχύσουν τη γεύση των τροφίμων, για τη βελτίωση των ιδιοτήτων τους και για την καλύτερη επεξεργασία τους.


E-safe

Κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας έρευνες που θέτουν σε αμφισβήτηση τα πρόσθετα και δημιουργούν ανασφάλεια στους καταναλωτές. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι τα Ε αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της διατροφής μας. Σύμφωνα, μάλιστα, με μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, όπου καταγράφηκαν τα πρόσθετα από 243 τρόφιμα, εκτιμήθηκε ότι ο μέσος Έλληνας καταναλώνει περίπου 5 κιλά πρόσθετα το χρόνο.
Ωστόσο, η ύπαρξη του γράμματος Ε σε ένα πρόσθετο θεωρείται εγγύηση της ασφάλειάς του, δεδομένου ότι μόνο τα εγκεκριμένα από τους αρμόδιους φορείς πρόσθετα έχουν τον κωδικό Ε. Η διαδικασία έγκρισης ενός προσθέτου γίνεται με βάση λεπτομερείς τοξικολογικές, κλινικές και επιδημιολογικές μελέτες. Εφόσον κριθεί κατάλληλο, τότε του δίνεται ο κωδικός Ε και ορίζεται η ανώτατη δοσολογία χρήσης του σε κάθε προϊόν που θα το περιέχει.


Η λίστα των Ε

Είναι υπό διαρκή έλεγχο και αναθεώρηση. Υπάρχουν πρόσθετα που έχουν αποσυρθεί από τη λίστα των Ε επειδή, βάσει νέων δεδομένων, κρίθηκαν επικίνδυνα. Σε αυτά ανήκουν η χρωστική ερυθρό του Σουδάν και το κόμμι konjac. Το πρώτο περιεχόταν σε καυτά τσίλι και προϊόντα καυτών τσίλι, καθώς και σε ζωοτροφές. Αποσύρθηκε από τη λίστα των εγκεκριμένων Ε ως πιθανή καρκινογόνος ουσία με απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το δεύτερο περιεχόταν σε ζελέ ζαχαροπλαστικής και η χρήση του ανεστάλη με απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαιτίας των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων του, αλλά και λόγω του σχήματος που είχαν οι ζελεδομπουκίτσες (κίνδυνος πνιγμού σε παιδιά και ηλικιωμένους).
Όταν ένα πρόσθετο αποσυρθεί από τη λίστα των εγκεκριμένων Ε, τότε τα προϊόντα που το περιέχουν συνήθως διατίθενται μέχρι εξαντλήσεων των αποθεμάτων.

Ποιος φοβάται τα πρόσθετα;



Αρκεί ένα σερφάρισμα στο Ίντερνετ για να διαπιστώσουμε ότι βρίθει από αναφορές για την επικινδυνότητα των Ε. Επιπλέον, κατά καιρούς δημοσιεύονται έρευνες που συσχετίζουν τα πρόσθετα με ήπιες αλλά και σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως οι πονοκέφαλοι, το έκζεμα, η ναυτία, η δύσπνοια, οι αλλεργικές αντιδράσεις και η καρκινογένεση. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι περισσότερες έρευνες στερούνται της επιστημονικά συγκροτημένης τεκμηρίωσης που απαιτείται προκειμένου να τροποποιηθεί η ισχύουσα νομοθεσία που αφορά τη χρήση των προσθέτων.
Την τελευταία δεκαετία πάντως, 2 έρευνες έχουν θορυβήσει τους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των Ε. 

Η πρώτη είναι μια βρετανική μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον με επιδότηση της βρετανικής κυβέρνησης (διεξήχθη την περίοδο 1999-2001). Οι ερευνητές κατέγραψαν τη συμπεριφορά 277 παιδιών ηλικίας 3 ετών, τα οποία για 2 εβδομάδες έπιναν χυμό φρούτων με συγκεκριμένα πρόσθετα και για 2 εβδομάδες έπιναν χυμό χωρίς πρόσθετα. Οι ερευνητές συμπέραναν ότι «σημαντικές μεταβολές στην υπερκινητική συμπεριφορά των παιδιών θα μπορούσαν να επιτευχθούν με την απομάκρυνση των προσθέτων από τη δίαιτά τους». Επίσης, επισημαίνουν ότι «από αυτό θα επωφεληθούν όλα τα παιδιά και όχι μόνο τα υπερκινητικά». Ωστόσο, η μελέτη δέχθηκε μεγάλη αμφισβήτηση και ο βρετανικός ΕΦΕΤ τελικά αποφάνθηκε ότι τα συμπεράσματά της δεν ήταν βάσιμα.
Η δεύτερη έρευνα έγινε από το ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό Ινστιτούτο Ramazzini στην Μπολόνια της Ιταλίας και αφορά την ασπαρτάμη (Ε951). To 2005 και το 2007 το εν λόγω ινστιτούτο ανακοίνωσε τα αποτελέσματα τοξικολογικών ερευνών που συνδέουν την ασπαρτάμη με καρκινογένεση σε ποντίκια. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) έκρινε ότι οι εν λόγω μελέτες έχουν ερευνητικά σφάλματα, ενώ σύμφωνα με ανακοίνωσή της, η κατανάλωση ασπαρτάμης είναι ασφαλής και δεν χρειάζεται να αναθεωρηθεί το όριο της αποδεκτής ημερήσιας πρόσληψής της.


Μπορούμε να ζήσουμε χωρίς Ε;

Η αλήθεια είναι ότι όσο καταναλώνουμε τυποποιημένα προϊόντα, τόσο τα πρόσθετα θα υπάρχουν στη διατροφή μας. Όσο περισσότερα προϊόντα «με ονοματεπώνυμο» ζητάμε, τόσο περισσότερα θα παράγονται για να καλύψουν τις –πραγματικές ή πλασματικές;– ανάγκες μας. Να σημειώσουμε ότι ακόμη και στα βιολογικά τρόφιμα προβλέπεται, βάσει της νομοθεσίας, η χρήση κάποιων συγκεκριμένων προσθέτων Ε. Το συμπέρασμα, λοιπόν, στο οποίο καταλήγουν πολλοί ειδικοί είναι απλό: Όσο λιγότερα τυποποιημένα τρόφιμα καταναλώνουμε, τόσο πιο εύκολος είναι ο έλεγχος της διατροφής μας.
Γι’ αυτό, καλό είναι να φροντίσουμε ώστε το μεγαλύτερο μέρος της διατροφής μας να μην περιλαμβάνει επεξεργασμένα τρόφιμα.
Επίσης, να διαβάζουμε πάντα με προσοχή την ετικέτα των τροφίμων.

Μόνα ή σε συνδυασµό;


Μεμονωμένα

Η κατανάλωση των προσθέτων δεν θεωρείται επιβλαβής, σύμφωνα με τους ειδικούς. Ωστόσο, τίθενται ερωτηματικά όσον αφορά τη συνδυαστική δράση τους στον οργανισμό. Συγκεκριμένα, σε διετή έρευνα που διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ (2005) σε νευρικά κύτταρα πειραματόζωων, φάνηκε ότι η συνδυαστική επίδραση τεσ-σάρων προσθέτων (γλυκαντικών και χρωστικών) παρεμπόδιζε την ομαλή ανάπτυξη των νευρικών κυττάρων σε πολλαπλάσιο βαθμό συγκριτικά με τη μεμονωμένη δράση των εν λόγω προσθέτων.

Τα ερωτηματικά
Όσον αφορά στη συνδυαστική δράση των προσθέτων έχουν ήδη τεθεί από το 1974, όταν ο αμερικανός παιδίατρος Benjamin Feingold δημοσίευσε το βιβλίο του «Γιατί τα παιδιά είναι υπερκινητικά;». Μάλιστα, ο αμερικανός γιατρός πρότεινε, μεταξύ άλλων, μια δίαιτα με τρόφιμα χωρίς πρόσθετα για την ασφαλή ανάπτυξη των παιδιών. Ωστόσο, έκτοτε η υπόθεση Feingold, αν και έχει δοκιμαστεί πολλές φορές στο πλαίσιο μελετών, δεν έχει αποδειχθεί και έχει πλέον εγκαταλειφθεί.
Ωστόσο, προτείνω στους γονείς ορισμένους τρόπους ώστε να κάνουν το σπιτικό φαγητό πιο ελκυστικό σε σχέση με τις τυποποιημένες λιχουδιές. Θα μπορούσε,λοιπόν, να υπάρχει περισσότερη φαντασία στο σερβίρισμα, να αποφεύγετε τις σύνθετες συνταγές και να διαχωρίζετε τις τροφές στο πιάτο. Μην αρνείστε μεν κάποιες λιχουδιές στα παιδιά, αλλά και να μην ενδίδετε σε κάθε τους επιθυμία !

Είστε ευαίσθητοι;
Ορισμένα πρόσθετα έχει διαπιστωθεί ότι έχουν επιδράσεις στην υγεία μας. Για παράδειγμα, οι περισσότερες χρωστικές είναι ενώσεις που περιέχουν άζωτο και μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις σε άτομα με ανάλογη προδιάθεση. Επίσης, ορισμένοι άνθρωποι με ευαισθησία στην ασπαρτάμη μπορεί να παρουσιάσουν ημικρανίες, ναυτία και γαστρεντερικές διαταραχές, ενώ ορισμένα αντιοξειδωτικά (Ε310, Ε320, Ε321) μπορεί να προκαλέσουν εξανθήματα σε αλλεργικά άτομα.

Zoom στην ετικέτα

«Χωρίς συντηρητικά»
Τα συντηρητικά είναι μόνο μία από τις 26 κατηγορίες προσθέτων. Αντιστοιχούν σε περίπου 40 κωδικούς Ε. Συνεπώς, η επισήμανση «χωρίς συντηρητικά» στη συσκευασία ενός τροφίμου δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλα πρόσθετα στο συγκεκριμένο προϊόν.

Χωρίς Ε;
Τα πρόσθετα δηλώνονται στη συσκευασία με την κατηγορία και το όνομά τους ή με τον κωδικό τους. Με απλά λόγια, εάν ένα τυποποιημένο τρόφιμο περιέχει τη χρωστική ουσία καραμελόχρωμα στην ετικέτα, αυτή μπορεί να αναγράφεται είτε ως «χρωστική (καραμελόχρωμα)» είτε ως «χρωστική (Ε150)». Σήμερα, στα περισσότερα προϊόντα συνήθως αναγράφεται το πλήρες όνομα του προσθέτου και όχι ο κωδικός Ε.

«Με επιπλέον βιταμίνες»
Πρόκειται για χυμούς ή σνακ με πρόσθετες βιταμίνες (φυσικές ή συνθετικές) που ανήκουν στα εγκεκριμένα πρόσθετα. Ίσως το τρόφιμο να περιέχει και κάποια ακόμη πρόσθετα για την προστασία αυτών των βιταμινών.


Από τη Βασιλιάννα Παντελέων, διατροφολόγο-διαιτολόγο και επιστημονικό συνεργάτη του www.iator.gr

Ο κόσμος των συντηρητικών

Ένας πρακτικός οδηγός για να ανακαλύψουμε τις ουσίες με τις οποίες εμπλουτίζονται τα τρόφιμα (πρόσθετα, γλυκαντικά, αντιοξειδωτικά)

Σας θυμίζει τίποτε η θαυματίνη; Και όμως πολλοί από σας την απολαμβάνουν καθημερινά. Ή μήπως, αν σας έκαναν το τραπέζι με φουμαρικό οξύ ονομασίας προελεύσεως, με εξαμεθυλενοτετραμίνη συνοδευμένη από χλωριούχο κασσίτερο και για επιδόρπιο ηλεκτρικό οξύ, θα χάνατε την όρεξή σας; Και όμως πρόκειται για δείπνο εκλεκτό: κρασί που έχει ωριμάσει σε βαρέλι, γαλλικό τυρί, σπαράγγια και λαχταριστό γλυκό ­ ή μάλλον για κάποια από τα συστατικά τους που ο ουρανίσκος σας ποτέ δεν θα μπορούσε να φαντασθεί ότι απόλαυσε.

Όπως ακριβώς και στην εβδομαδιαία εξόρμηση στο σουπερμάρκετ δεν φαντάζεστε τι κουβαλάτε μέσα στο καλάθι σας. Και αν προσπαθήσετε να το ανακαλύψετε, ένα είναι βέβαιο: δεν θα καταλάβετε τίποτε! Ο θαυμαστός κόσμος των προσθέτων, των συντηρητικών, των αντιοξειδωτικών και των γλυκαντικών έχει τους δικούς του κώδικες που ουδείς αμύητος δύναται να αποκρυπτογραφήσει. Ιδού λοιπόν ένας πρακτικός οδηγός για να διδάξετε στον ουρανίσκο σας πώς να συνδυάζει την απόλαυση με την ποιότητα.

Χυμοί και νέκταρ φρούτων

Ασκορβικό οξύ Οσο χρειάζεται

Μαρμελάδες και ζελέδες

Γαλακτικό οξύ, μηλικό οξύ, ασκορβικό οξύ, γαλακτικό ασβέστιο, κιτρικό οξύ, τρυγικό οξύ Οσο χρειάζεται
Αλγινικό οξύ, άγαρ-άγαρ, καραγενάνη, κόμμι γκουάρ, ξανθανικό κόμμι, κόμμι τζελάν 10 g/kg

Μερικώς αφυδατωμένο και αφυδατωμένο γάλα

Ασκορβικό οξύ, εστέρες λιπαρών οξέων με ασκορβικό οξύ, λεκιθίνες, κιτρικά νάτρια, καραγενάνη, όξινο ανθρακικό νάτριο και όξινο ανθρακικό κάλιο, χλωριούχο ασβέστιο Οσο χρειάζεται.

Κατεψυγμένα και υπερκατεψυγμένα οπωροκηπευτικά

Ασκορβικό οξύ, ασκορβικό νάτριο, ασκορβικό ασβέστιο, κιτρικό οξύ Οσο χρειάζεται

Κομπόστα φρούτων

Κιτρικά νάτρια, κιτρικά κάλια, κιτρικά ασβέστια

Ρύζι ταχείας βράσεως

Μονο- και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων, εστέρες του οξικού οξέος με μονο- και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων Οσο χρειάζεται

Εξευγενισμένο ελαιόλαδο

Α-τοκοφερόλη 200 mg/l

Τυρί που έχει υποστεί ωρίμανση

Ανθρακικά άλατα ασβεστίου, ανθρακικά άλατα μαγνησίου, χλωριούχο ασβέστιο, γλυκονο-δ-λακτόνη Οσο χρειάζεται

Προσυσκευασμένα παρασκευάσματα νωπού κιμά

Ασκορβικό οξύ, ασκορβικό νάτριο και ασβέστιο, κιτρικό οξύ, κιτρικά νάτρια, κάλιο, ασβέστιο Οσο χρειάζεται

Ψωμί παρασκευασμένο μόνο με τα εξής συστατικά: αλεύρι από σιτάρι, νερό, ζύμη ή μαγιά, αλάτι

Οξικό οξύ και κάλιο, οξικά άλατα του νατρίου, οξικό ασβέστιο, γαλακτικό οξύ, ασκορβικό οξύ, νάτριο και ασβέστιο, εστέρες λιπαρών οξέων με ασκορβικό οξύ, λεκιθίνη, γαλακτικό νάτριο, κάλιο και ασβέστιο, μόνο- και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων, εστέρες του οξικού οξέος και του τρυγικού οξέος Οσο χρειάζεται.

Νωπά ζυμαρικά

Γαλακτικό οξύ, ασκορβικό οξύ και νάτριο, λεκιθίνες, κιτρικό οξύ, τρυγικό οξύ, μόνο- και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων, γλυκονο-δ-λακτόνη Οσο χρειάζεται.

Μπίρα (πρόσθετα)

Γαλακτικό οξύ, ασκορβικό οξύ και νάτριο, κιτρικό οξύ, κόμμι ακακίας. Οσο χρειάζεται. 

Διοξείδιο του θείου 20-50 mg/kg (γλυκαντικά)
Ακεσουλφαμικό κάλιο 350 mg/l
Ασπαρτάμη 600 mg/l

Οίνος, οίνος χωρίς αλκοόλη, οίνος φρούτων, μηλίτης και απίτης (συντηρητικά και αντιοξειδωτικά)

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο. (ανώτατα επίπεδα) 200 mg/kg.
Διοξείδιο του θείου 200-260 mg/kg

Αποξηραμένα φρούτα

Σορβικό οξύ, σορβικό κάλιο, σορβικό ασβέστιο 1.000 mg/kg.
Διοξείδιο του θείου 500-2.000 mg/kg

Λαχανικά σε άλμη, ξίδι ή λάδι (εκτός από ελιές)

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο, βενζοϊκό οξύ, νάτριο, κάλιο, ασβέστιο 2.000 mg/kg
Διοξείδιο του θείου 100 mg/kg

Ζύμη πατάτας και προψημένες φέτες πατάτας

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο 2.000 mg/kg
Διοξείδιο του θείου 100 mg/kg

Επικαλύψεις ζελατίνης προϊόντων κρέατος (μαγειρεμένων, αλίπαστων ή αποξηραμένων) και πατέ

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο, υδροξυ-βενζοϊκό αιθύλιο, προπύλιο, μεθύλιο 1.000 mg/kg

Αλατισμένα, αποξηραμένα ψάρια

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο, βενζοϊκό οξύ, νάτριο, κάλιο και ασβέστιο 200 mg/kg
Διοξείδιο του θείου 200 mg/kg

Τυρί προσυσκευασμένο σε φέτες, τυρί σε στρώσεις και τυρί με πρόσθετα τρόφιμα


Σορβικό οξύ, κάλιο, ασβέστιο 1.000 mg/kg

Επιδόρπια που βασίζονται σε γαλακτοκομικά τα οποία δεν έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο, βενζοϊκό οξύ, νάτριο, κάλιο και ασβέστιο 300 mg/kg

Προσυσκευασμένο ψωμί σε φέτες και ψωμί σικάλεως

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο 2.000 mg/kg

Σνακς με βάση σιτηρά ή πατάτες και καρποί με επικάλυψη

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο, υδροξυ-βενζοϊκό αιθύλιο, προπύλιο, μεθύλιο
(ΡΗΒ) 1.000 mg/kg και 300 ΡΗΒ κατ’ ανώτατο όριο
Διοξείδιο του θείου 50 mg/kg

Τσίκλες

Υδροξυβενζοϊκό αιθύλιο, προπύλιο, μεθύλιο (ΡΗΒ) 1.500 mg/kg (γλυκαντικά)
Σορβιτόλη Οσο χρειάζεται.
Ακετοσουλφαμικό κάλιο 2.000 mg/kg.
Ασπαρτάμη 5.500 mg/kg
Κυκλαμινικό οξύ, νάτριο και
ασβέστιο 1.500 mg/kg.
Ζαχαρίνη 1.200 mg/kg.
Θαυματίνη 50 mg/kg.

Επικαλύψεις (σιρόπια για τηγανίτες, αρωματισμένα σιρόπια για μίλκσεϊκ και παγωτά)

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο 1.000 mg/kg

Υγρά διαιτητικά συμπληρώματα διατροφής

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο, βενζοϊκό οξύ, κάλιο, νάτριο, ασβέστιο, υδροξυ-βενζοϊκό αιθύλιο, προπύλιο και μεθύλιο 2.000 mg/kg. (γλυκαντικά)
Ακεσουλφαμικό κάλιο 350 mg/l

Διαιτητικά παρασκευάσματα για τον έλεγχο του σωματικού βάρους προορισμένα να αντικαταστήσουν το σύνολο της ημερήσιας πρόσληψης τροφής ή ένα επιμέρους γεύμα

Σορβικό οξύ, κάλιο και ασβέστιο, βενζοϊκό οξύ, κάλιο, νάτριο, ασβέστιο 1.500 mg/kg. (γλυκαντικά)
Ακεσουλφαμικό κάλιο 450 mg/kg.
Ασπαρτάμη 800-1.000 kg/mg

Μπισκότα και φρυγανιές

Λεκιθίνες 10 g/kg.
Μονο- και διγλυκερίδια λιπαρών οξέων, εστέρες του οξικού οξέος, του γαλακτικού οξέος και του κιτρικού οξέος 5 g/kg.
Τρυγικό οξύ, τρυγικό νάτριο, ασβέστιο και κάλιο, πυροφωσφορικό νάτριο, γλυκονο-δ-λακτόνη 5 g/kg

Παγωτά με μειωμένες
θερμίδες (γλυκαντικά)

Σορβιτόλη, μανιτόλη, λακτιτόλη, ξυλιτόλη, μαλτιζόλη Οσο χρειάζεται
Ακεσουλφαμικό κάλιο 800 mg/kg.
Ασπαρτάμη 800 mg/kg.
Κυκλαμινικό οξύ, νάτριο και ασβέστιο 250 mg/kg

Συντηρητικά είναι οι ουσίες οι οποίες παρατείνουν τον χρόνο διατήρησης των τροφίμων προστατεύοντάς τα από τις αλλοιώσεις που προκαλούνται από τους μικροοργανισμούς. Αντιοξειδωτικά είναι οι ουσίες που παρατείνουν τον χρόνο διατήρησης των τροφίμων προστατεύοντάς τα από τις αλλοιώσεις που προκαλούνται από την οξείδωση, όπως το τάγγισμα των λιπών και οι μεταβολές του χρώματος. Οξέα είναι οι ουσίες που αυξάνουν την οξύτητα των τροφίμων ή τους προσδίδουν όξινη γεύση. Γαλακτωματοποιητές είναι οι ουσίες που επιτρέπουν τον σχηματισμό ή τη διατήρηση ομοιογενούς μείγματος δύο ή περισσότερων μη μειγνυόμενων φάσεων, όπως το λάδι και το νερό, σε τρόφιμο. Και, τέλος, σταθεροποιητές είναι οι ουσίες που επιτρέπουν τη διατήρηση της φυσικοχημικής κατάστασης ενός τροφίμου. Οι σταθεροποιητές περιέχουν ενώσεις οι οποίες επιτρέπουν τη διατήρηση της ομοιογενούς διασποράς δύο ή περισσότερων μη μειγνυόμενων ουσιών σε ένα τρόφιμο, ενώ περιλαμβάνουν επίσης ουσίες που σταθεροποιούν, συντηρούν ή εντείνουν το υπάρχον χρώμα ενός τροφίμου.

Η έκφραση «όσο χρειάζεται» σημαίνει ότι δεν ορίζεται ανώτερο επίπεδο. Ωστόσο τα πρόσθετα πρέπει να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με την ορθή πρακτική παρασκευής, που δεν υπερβαίνει το επίπεδο το οποίο είναι αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.

Απαγορεύεται η χρήση γλυκαντικών στα τρόφιμα που προορίζονται για βρέφη και νήπια. Οσα τρόφιμα έχουν στη σύνθεσή τους πολυόλες (γλυκαντικά) πρέπει να αναφέρουν στην ετικέτα με τα συστατικά ότι η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να έχει υπακτική δράση. Επίσης, για όσα περιέχουν ασπαρτάμη, ότι είναι πηγή φαινυλανίνης.

Κατηγορίες:Υγεία
Αρέσει σε %d bloggers: